İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, risk değerlendirmesini kimin, hangi adımlarla yapacağını ve ne zaman yenileyeceğini düzenler. Ekipte işveren, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve destek elemanı bulunur. Çok tehlikeli sınıftaki şantiyelerde değerlendirme en geç iki yılda bir, önemli bir değişiklik olduğunda beklemeden yenilenir. RG 29.12.2012 / 28512.
Yönetmelik neyi düzenler?
Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun'un 10. ve 30. maddelerine dayanır; 29.12.2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 30.12.2012'de yürürlüğe girdi. Risk değerlendirmesini işveren yapar veya yaptırır; değerlendirmenin yapılmış olması işverenin sağlık ve güvenliği sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (md. 5). İşveren, değerlendirmeyi yürütenlere ihtiyaç duydukları bilgi ve belgeleri vermek zorundadır.
Risk değerlendirmesi ekibinde kimler olmalı?
Ekip; işveren veya işveren vekili, işyerinde görevli iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işyerindeki faaliyetleri ve riskleri bilen çalışanlardan oluşur (md. 6). Gerekirse dışarıdan uzman desteği alınabilir. Şantiyede bu ekipte şantiye şefi, formen ve taşeron ekip başlarının bulunması, değerlendirmenin kâğıt üzerinde kalmamasını sağlar. İşveren ekibin çalışması için zaman, araç ve mekân sağlar.
Risk değerlendirmesi hangi adımlarla yapılır?
- Tehlikelerin tanımlanması (md. 8): şantiyenin yerleşimi, yapılacak işler, kullanılan makine ve maddeler, atıklar, organizasyon, çalışanların özellikleri, geçmiş iş kazası ve ramak kala kayıtları, acil durum planları gibi bilgiler toplanır. Fiziksel, kimyasal, biyolojik, psikososyal ve ergonomik tehlikeler ayrı ayrı belirlenir; eksik bilgi varsa ölçüm yapılır.
- Risklerin belirlenmesi ve analizi (md. 9): her tehlikenin ne sıklıkla zarara dönüşebileceği, kimleri nasıl etkileyeceği ve zararın şiddeti mevcut önlemler dikkate alınarak değerlendirilir. Yöntem ulusal veya uluslararası standartlara dayanarak seçilir; farklı işler ayrı ayrı analiz edilir ama bir bütün olarak ele alınır ve riskler önem sırasına konur.
- Kontrol tedbirleri (md. 10): önce riski ortadan kaldırmak, olmuyorsa tehlikeli olanı daha az tehlikeliyle değiştirmek, sonra riskle kaynağında mücadele etmek esastır. Toplu koruma kişisel korumadan önce gelir; her önlem için sorumlu ve termin yazılır, uygulandıktan sonra risk yeniden ölçülür.
- Dokümantasyon (md. 11): sonuçlar yazılı rapora dönüştürülür ve işyerinde saklanır.
Risk değerlendirmesi raporunda neler bulunmalı?
- İşyerinin unvanı ve adresi, işverenin adı
- Değerlendirmeyi yapanların adları ve görevleri; uzman ve hekimin belge bilgileri
- Değerlendirmenin tarihi ve geçerlilik süresi
- Tespit edilen tehlikeler, riskler ve kullanılan analiz yöntemi
- Kararlaştırılan önlemler, uygulama tarihleri ve önlemlerden sonra ulaşılan risk seviyesi
Sayfalar numaralanır ve paraflanır, son sayfa imzalanır; rapor elektronik ortamda hazırlanıp saklanabilir.
Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenir?
| Tehlike sınıfı | En geç yenileme süresi (md. 12) |
|---|---|
| Çok tehlikeli (inşaat işlerinin büyük bölümü) | 2 yıl |
| Tehlikeli | 4 yıl |
| Az tehlikeli | 6 yıl |
Bu süreler üst sınırdır. Çalışma yerinin taşınması veya yapılarda değişiklik, yeni teknoloji, madde ya da ekipman, üretim yönteminde değişiklik, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay, sınır değerlere ilişkin mevzuat değişikliği, ölçüm veya sağlık gözetimi sonuçları ve dışarıdan gelen yeni bir tehlike hâlinde değerlendirme beklenmeden güncellenir. Şantiyede bu, pratikte her iş aşaması değiştiğinde (hafriyat, kaba inşaat, cephe, ince işler), kule vinç kurulduğunda veya yeni bir taşeron ekip sahaya girdiğinde gözden geçirme anlamına gelir.
Birden fazla işverenin bulunduğu şantiyeler
Aynı alanı paylaşan her işveren, diğerlerinin işlerini de dikkate alarak kendi değerlendirmesini yapar ve riskler konusunda birbirini bilgilendirir (md. 14). Alt işveren kendi işlerine ilişkin değerlendirmeyi yapıp bir nüshasını asıl işverene verir; asıl işveren bunları koordine eder, denetler ve kendi değerlendirmesiyle bütünleştirir (md. 15). Sonuçlar çalışanlara ve başka işyerlerinden gelen çalışanlara anlatılır (md. 16). Sahada uygulama örnekleri için şantiye risk değerlendirmesi kılavuzuna, plan ve koordinatör kuralları için Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği RG 29.12.2012 / 28512 · md. 6 ekip · md. 8–11 aşamalar ve rapor · md. 12 yenileme · md. 14–15 birden fazla işveren
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 10 risk değerlendirmesi · md. 25 işin durdurulması
Sık sorulan sorular
İnşaat işlerinin büyük bölümü çok tehlikeli sınıfta olduğundan en geç iki yılda bir yenilenir. Yeni ekipman, yöntem değişikliği, iş kazası veya ramak kala olay gibi durumlarda süre beklenmeden güncellenir.
Rapor ekipteki kişilerce hazırlanır; sayfaları numaralanıp paraflanır ve son sayfası imzalanır (md. 11). Değerlendirmenin yapılmasından ve önlemlerin uygulanmasından işveren sorumludur.
Evet. Alt işveren kendi işlerine ilişkin değerlendirmeyi yapar ve bir nüshasını asıl işverene verir; asıl işveren bunu kendi çalışmasıyla bütünleştirir (md. 15).
Yönetmelik tek bir yöntem dayatmaz; işyerine uygun, ulusal veya uluslararası standartlara dayanan bir yöntem seçilir. Şantiyelerde genellikle olasılık ve şiddete dayanan basit matris yöntemleri tercih edilir.
Bu sayfa mevzuatın bilgilendirme amaçlı özetidir; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metindir. Uygulamadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metni kontrol edin.