Yerleşim alanlarındaki şantiye gürültüsü Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'yle (RG 30.11.2022 / 32029) düzenlenir. Bakanlığın yönetmelik yayımlandığında yaptığı açıklamaya göre şantiye faaliyetleri 10:00–22:00 arasında yürütülür; bu saatlerin dışındaki çalışma İl Mahalli Çevre Kurulu kararına bağlıdır. İlinizdeki güncel kurul kararını kontrol edin; işçilerin çalışma süreleri ise İş Kanunu'na tabidir.
Hangi mevzuat uygulanır?
Şantiye gürültüsü için temel düzenleme, 30.11.2022 tarihli ve 32029 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'dir. Bu yönetmelik, 2010 tarihli Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırdı (md. 21). Dayanağı olan 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 14. maddesi, kişilerin huzurunu bozacak düzeyde gürültü ve titreşim oluşturmayı yasaklar ve şantiyeleri gürültüyü sınır değerlere indirecek önlemi almakla yükümlü tutar. Hafriyat ve yıkım sırasında gürültü ile tozun azaltılması ayrıca hafriyat ve inşaat atıkları mevzuatında yer alır.
Bu sayfada iki ayrı soru vardır ve birbirine karıştırılmamalıdır: şantiye hangi saatlerde gürültülü iş yapabilir (çevre mevzuatı) ve işçi günde, haftada en fazla ne kadar çalışabilir (İş Kanunu)?
Şantiye faaliyetleri hangi saatlerde yapılabilir?
Yönetmeliğin 13. maddesine göre yerleşim alanlarında çevresel gürültüye neden olan şantiye faaliyetleri Ek-2'deki hükümlere göre yürütülür ve gürültü azaltma önlemleri uygulanır. Tatil beldelerinde ve turistik alanlarda ilgili idare ek önlemler belirleyebilir. Bakanlığın yönetmelik uygulamalarına ilişkin açıklamalarında şu çerçeve yer alır:
| Konu | Kural |
|---|---|
| İzin verilen zaman dilimi | Bakanlık açıklamasına göre yerleşim alanındaki şantiye faaliyetleri 10:00–22:00 arasında; hafta sonu, resmî tatil ve istisnalar için Ek-2'nin güncel metnine ve il kurulu kararına bakılmalıdır |
| Farklı saatte çalışma | Baraj, köprü, tünel, otoyol, şehir içi anayol ve toplu konut gibi kamu yararı taşıyan işler ile şehir içinde gündüz trafiğini engelleyecek işlerde çalışma saatleri İl Mahalli Çevre Kurulu kararıyla belirlenir |
| Darbe gürültüsü | Şantiyeden kaynaklanan darbe gürültüsü için 100 dB(C) sınırı |
| Titreşim | Şantiyenin çevredeki yapılarda oluşturduğu zemin titreşimi Ek-2'deki sınır değerleri aşamaz (md. 15) |
Kurullar kentsel dönüşümün hızlandırılması, gündüz trafik yoğunluğu ve yarıda kesilmesi güvenlik riski doğuracak işler gibi gerekçelerle süreli izin verebilmektedir; örneğin İstanbul'da gece saatleri için belirli bir tarihe kadar geçerli kurul kararları alındığı görülür. Bazı illerde kurullar hafta sonu ve resmî tatiller için ek kısıtlamalar da getirebilir. Bu nedenle uzun süren bir beton dökümünü veya trafik nedeniyle gece yapılması gereken bir nakliyeyi planlamadan önce il müdürlüğü ve belediyeyle görüşüp kararın yazılı örneğini şantiyede bulundurun.
Gürültüyü azaltmak için alınabilecek önlemler
- Kırıcı, kazık çakma ve beton kesme gibi en gürültülü işleri izin verilen saatlerin ortasına planlayın; komşu binalara bitişik cephede bu işleri mümkün olduğunca kısa tutun.
- Jeneratör, kompresör ve beton pompasını konutlardan uzak noktaya yerleştirin; gerekiyorsa geçici ses bariyeri veya akustik panel kullanın.
- Makinelerin susturucu ve bakımlarını düzenli yaptırın; boşta çalışmayı önleyin.
- Komşulara döküm ve yoğun çalışma günlerini önceden duyurun; şikâyetleri kayda alıp cevaplayın.
- Bitişik eski yapılar varsa titreşim ölçümü yaptırın ve sonuçları saklayın.
İşçi çalışma süreleri: İş Kanunu ne der?
4857 sayılı İş Kanunu'na göre çalışma süresi haftada en fazla 45 saattir ve aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür (md. 63). Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve zamlı ödenir (md. 41). Çalışma hayatında gece, en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'ya kadar süren ve en fazla on bir saatlik dönemdir; işçilerin gece çalışması kural olarak yedi buçuk saati geçemez (md. 69). Kurul izniyle gece çalışılacaksa vardiyaları bu sınırlara göre kurmanız ve puantajda fazla mesaiyi ayrıca kaydetmeniz gerekir. Gece çalışmasında aydınlatma ve yorgunluk kaynaklı riskleri de risk değerlendirmesine eklemeyi unutmayın.
Şikâyet ve denetim
Şantiye gürültüsüne ilişkin şikâyetler belediyelere ve il müdürlüklerine yapılır; denetimde ölçüm yapılarak aykırılık tespit edilirse Çevre Kanunu'ndaki idari yaptırımlar uygulanır ve gerekirse faaliyet durdurulabilir (2872 md. 15 ve 20). Kurul kararı olmadan izin dışı saatlerde çalışmak, özellikle konut alanlarında en sık karşılaşılan aykırılıktır.
Kaynaklar
- Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği RG 30.11.2022 / 32029 · md. 13 şantiyeler · md. 15 titreşim · Ek-2
- 2872 sayılı Çevre Kanunu md. 14 gürültü · md. 15 faaliyetlerin durdurulması · md. 20 idari yaptırımlar
- 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 fazla çalışma · md. 63 çalışma süresi · md. 69 gece çalışması
Sık sorulan sorular
Bakanlığın Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği yayımlandığında yaptığı açıklamada yerleşim alanındaki şantiye faaliyetleri için 10:00–22:00 aralığı belirtilmiştir. İl Mahalli Çevre Kurulu farklı saat veya süreli gece izni belirleyebildiği için işe başlamadan önce belediye ya da il müdürlüğünden güncel kararı teyit edin.
İzin verilen saatler dışındaki çalışma için, kamu yararı veya trafik gibi gerekçelerle İl Mahalli Çevre Kurulu kararı gerekir. Kararı önceden alıp yazılı örneğini şantiyede bulundurun.
İş Kanunu'nun 69. maddesine göre işçilerin gece çalışması kural olarak yedi buçuk saati geçemez. Gece, en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'da biten en fazla on bir saatlik dönemdir.
Belediyenin zabıta veya çevre birimine ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne şikâyet edilebilir. Denetimde aykırılık tespit edilirse Çevre Kanunu'ndaki yaptırımlar uygulanır.
Bu sayfa mevzuatın bilgilendirme amaçlı özetidir; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metindir. Uygulamadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metni kontrol edin.