Tesisat testleri; temiz ve pis su tesisatında basınç ve sızdırmazlık, ısıtma ve yangın tesisatında basınç, doğalgazda sızdırmazlık, elektrikte ise süreklilik, yalıtım direnci, topraklama ve kaçak akım koruma ölçümlerinin yapılıp tutanağa bağlanmasıdır. Sıva ve şaptan önce yapılan ara testler, en pahalı arızaları üstü kapanmadan yakalar.
Testler neden kapatmadan önce yapılır?
Sıvanın, şabın ya da asma tavanın altında kalan bir kaçak; kırılan seramik, yeniden yapılan şap ve kaybedilen haftalar demektir. Bu yüzden her tesisat iki kez test edilir: ara test borular ve kablolar kapatılmadan önce, son test ve devreye alma ise armatür ve cihazlar takıldıktan sonra. İskân sürecinde ilgili kurumların aradığı onay ve raporlar da bu testlere dayanır; liste için iskân için gerekli belgeler sayfasına bakın.
Hangi tesisat nasıl test edilir?
| Tesisat | Test | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Temiz su | Hidrostatik basınç testi, sızdırmazlık kontrolü, yıkama ve dezenfeksiyon | Borular kapatılmadan önce; devreye almada yıkama | TS EN 806-4, proje ve boru üreticisinin talimatı |
| Pis su ve yağmur suyu | Su doldurarak sızdırmazlık, akış kontrolü | Şap ve sıvadan önce | TS EN 12056 (bina içi), gömülü hatlarda TS EN 1610 |
| Isıtma | Basınç testi, yıkama, hava alma, ilk çalıştırma ve dengeleme | Kapatmadan önce ve devreye almada | TS EN 14336, cihaz üreticisinin talimatı |
| Yerden ısıtma | Boru devrelerinde basınç testi; şap dökümü sırasında basınç altında tutma | Şap dökülmeden önce | Sistem üreticisinin talimatı |
| Yangın tesisatı | Hidrostatik basınç testi, alarm ve vana kontrolleri | Kapatmadan önce ve kabulde | Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, TS EN 12845 (sprinkler) |
| Doğalgaz | Sızdırmazlık testi, gaz açma | İç tesisat bitince | Gaz dağıtım şirketinin teknik şartnamesi, yetkili firma |
| Elektrik | Gözle kontrol, koruma iletkeni sürekliliği, yalıtım direnci, topraklama direnci, kaçak akım rölesi testi, faz sırası | Kablolama sonrası ve enerji verilmeden önce | TS HD 60364-6, Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği |
| Paratoner ve topraklama | Topraklama direnci ve bağlantı kontrolü | Kabul öncesi | Proje ve ilgili yönetmelikler |
| Asansör | Kurulum sonrası kontrol ve tescil, periyodik kontrol | Kullanıma alınmadan önce | Asansör mevzuatı; bkz. asansör yönetmeliği |
Su tesisatı basınç testi adım adım
- Tesisatın test edilecek bölümü belirlenir; bütün uçlar tapa ile kapatılır, sayaç ve hassas cihazlar devreden çıkarılır.
- Tesisat suyla doldurulur ve en yüksek noktalardan havası alınır. İçinde hava kalan tesisatta basınç okuması yanıltıcıdır.
- Test pompasıyla proje ya da şartnamede yazılı test basıncına çıkılır. Bu basınç işletme basıncının üzerindedir; değeri ve bekleme süresi boru sistemine göre değiştiği için üretici prosedürüne uyulur.
- Süre boyunca manometre izlenir, bütün bağlantılar gözle kontrol edilir. Plastik borularda boru esnediği için ilk dakikalarda görülen düşüş, üreticinin tarif ettiği yöntemle değerlendirilir.
- Sonuç; tarih, test basıncı, süre, okunan değerler, test edilen bölüm ve imzalarla tutanağa bağlanır. Manometrenin göründüğü tarihli bir fotoğraf eklenir.
- Kaçak bulunursa onarılır ve test baştan tekrarlanır.
Elektrik tesisatında hangi ölçümler yapılır?
- Süreklilik: Koruma iletkenlerinin ve eş potansiyel bağlantıların kesintisiz olduğu ölçülür.
- Yalıtım direnci: İletkenler arası ve iletkenle toprak arası yalıtım, uygun test gerilimiyle ölçülür; nemli ya da hasarlı kablo burada ortaya çıkar.
- Topraklama direnci: Temel topraklaması ve diğer topraklayıcıların değeri ölçülüp raporlanır.
- Kaçak akım koruma: Priz devrelerinde 30 mA kaçak akım rölesiyle ek koruma TS HD 60364-4-41'in temel kuralıdır; rölelerin açma akımı ve süresi test cihazıyla denetlenir.
- Polarite ve faz sırası: Anahtarların faz iletkenini kestiği, üç fazlı cihazlarda dönüş yönünün doğru olduğu kontrol edilir.
Ölçümler yetkili bir elektrik mühendisi tarafından yapılır ve rapora bağlanır. Daire ve ortak alan panolarında devre etiketlerinin doğru ve okunaklı olması teslimden önceki son kontrollerdendir.
Kabul öncesi devreye alma
Testleri geçen tesisat henüz "çalışır" değildir. Kabulden önce ısıtma sistemi dengelenir, kombi ya da kazanın ilk çalıştırması yetkili servise yaptırılır, hidrofor, pompa ve jeneratör yük altında denenir, havalandırma debileri ölçülür, yangın algılama ve alarm senaryoları denenir, zayıf akım sistemleri (diafon, kamera, internet altyapısı) kontrol edilir. Her devreye alma bir tutanakla kapanır.
Teslim dosyasında hangi belgeler olmalı?
- Bütün ara ve son test tutanakları, ölçüm raporları
- Uygulamada yapılan değişiklikleri gösteren güncel (uygulama sonrası) tesisat projeleri
- Cihazların garanti belgeleri, kullanım ve bakım kılavuzları
- Kurum onayları ve kabul belgeleri (doğalgaz, elektrik, asansör)
Bu dosya hem iskân sürecinde hem de daire teslimi ve sonrasındaki şikâyetlerde işe yarar; teslim adımları için daire teslim kontrol listesi sayfasına bakın.
Sık yapılan hatalar
- Testi sözlü yapıp tutanak düzenlememek; sonradan kaçak çıktığında testin yapıldığını kanıtlayamamak.
- Havası alınmamış tesisatta basınç okumak.
- Test sırasında sayaç, kombi gibi cihazları devrede bırakıp zarar vermek.
- Yerden ısıtma borularını şap dökümü sırasında basınçsız bırakmak.
- Kaçak akım rölelerini hiç test etmeden enerji vermek.
- Uygulama sonrası projeleri güncellememek; duvardaki borunun yerini kimsenin bilmemesi.
Testlerin ince işler içindeki zamanlaması için ince işler sırası sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- TS HD 60364-6 ve TS HD 60364-4-41 alçak gerilim tesislerinin doğrulanması; elektrik çarpmasına karşı koruma ve kaçak akım ile ek koruma
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği RG 21.08.2001 / 24500
- TS EN 806-4, TS EN 12056 ve TS EN 14336 içme suyu tesisatının kurulumu ve testi; bina içi atık su; su ile ısıtma sistemlerinin kurulumu ve devreye alınması
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik söndürme ve algılama sistemlerine ilişkin hükümler
Sık sorulan sorular
Test basıncı işletme basıncının üzerinde, proje ya da şartnamede belirlenen değerdir; değer ve süre boru sistemine göre değiştiği için üretici prosedürü esas alınır. Sonuç mutlaka tutanakla kayda geçirilmelidir.
Temel topraklaması beton dökülmeden önce kontrol edilir; topraklama direnci ise tesisat tamamlandıktan sonra, enerji verilmeden ve kabulden önce ölçülüp raporlanır. İşletme döneminde ölçümler belirli aralıklarla tekrarlanır.
İç tesisatı yapan yetkili firma, gaz dağıtım şirketinin şartnamesine göre sızdırmazlık testini yapar; dağıtım şirketi kontrol edip uygun bulursa gaz açılır.
Testi yapan tesisat sorumlusu ya da firma, şantiye adına kontrol eden mühendis ve varsa yapı denetim ya da işveren temsilcisi imzalar. Tutanakta test edilen bölüm, değerler ve tarih açıkça yazılmalıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.