Asansör Yönetmeliği ve Periyodik Kontrol

Asansörle ilgili hangi düzenlemeler var?

İşletme, bakım ve periyodik kontrol yönetmelikleri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının düzenlemeleridir; binada asansör bulunup bulunmayacağı ise imar mevzuatının konusudur.

Hangi binada asansör zorunlu?

• Bodrum dahil kat adedi üç olan binalarda asansör yeri bırakılır, dört ve daha fazla olan binalarda asansör yapılır; tek bağımsız bölümlü konutlar bunun dışındadır. Sayıma bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti bulunan bodrumlar girer; ısı merkezi, elektrik odası, su deposu gibi teknik hacimlerden ibaret bodrumlar girmez (1 Temmuz 2026 değişikliği).
• Asansör zorunlu binalarda asansör bodrumlar dahil bütün katlara hizmet verir; bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti bulunmayan bodruma ulaştırılması gerekmez.
• Tek asansörlü binada kabinin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 1,80 m², kapı net geçişi en az 0,90 m'dir; kapı önündeki sahanlık sürgülü kapıda en az 1,20 m, dışa açılan kapıda en az 1,50 m genişlikte olur.
• Kullanılabilir katlar alanı 800 m²'yi aşan ya da birden fazla katlı umumi binalarda en az bir asansör gerekir. Kat alanı 800 m²'yi ve kat adedi üçü aşan umumi binalarda, plana göre 10 ve daha fazla katlı binalarda ve zemin kat üzerinde 20'den fazla konut bulunan yapılarda en az iki asansör yapılır; bunlardan biri tehlike anında zemin kata inip kapılarını açacak, yangına dayanıklı ve kesintisiz güç kaynağına bağlı olmalıdır.
• 10 ve daha fazla katlı binalarda asansörlerden biri yük ve sedye taşımaya uygun olur: dar kenar en az 1,20 m, alan en az 2,52 m², kapı en az 1,10 m.
• Asansör yapılması merdiven şartını kaldırmaz; bina girişinden asansöre engelsiz erişim sağlanır (bkz. erişilebilirlik kuralları).

Yapı yüksekliği 51,50 m'yi aşan yapılarda asansörlerden birinin ayrıca acil durum asansörü olarak düzenlenmesi gerekir; ayrıntılar yangın yönetmeliği sayfasındadır.

Montajdan sonra: tescil, bakım ve garanti

Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında piyasaya arz edilen her asansör, monte eden firmanın başvurusuyla ilgili idareye tescil ettirilir. Tescilden önce asansör yaptırıcısı, yani çoğu zaman müteahhit, ilk periyodik kontrolü yaptırmakla yükümlüdür: A tipi muayene kuruluşu başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde kontrolü yapar ve yeşil etiket almayan asansör tescil edilmez (İşletme ve Bakım Yönetmeliği md. 7, Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 8). Bu kontrol için AB uygunluk beyanı, onaylanmış kuruluşun uygunluk belgesi, onaylı asansör projesi ve yük kalibrasyon raporu istenir.

Bakım, bina sorumlusunun sözleşme imzaladığı monte eden firma ya da yetkili servisi tarafından, firmanın bakım kılavuzuna ve TS EN 13015'e göre yapılır. İskandan sonra bina sorumlusu atanana kadar bakım sözleşmesini asansör yaptırıcısı yapar (md. 8). Asansör piyasaya arz tarihinden itibaren en az üç yıl garantilidir; garanti süresinde değiştirilen parçalar değişim tarihinden itibaren en az iki yıl garanti kapsamındadır (md. 11). Asansör kayıt defteri, asansörün kullanım ömrü boyunca bina sorumlusunca saklanır.

Periyodik kontrol ve etiket renkleri

Binada sürekli kullanılan her asansör yılda en az bir kez, Bakanlıkça yetkilendirilmiş ve ilgili idareyle protokol imzalamış A tipi muayene kuruluşuna kontrol ettirilir (Periyodik Kontrol Yönetmeliği md. 8). Sonuçlar dört grupta değerlendirilir ve asansöre renkli bilgi etiketi iliştirilir (md. 11):

Sarı ve kırmızı etiketli asansörlerde sürenin bitiminden itibaren üç iş günü içinde takip kontrolü yapılır; uygunsuzluklar giderilmemişse asansörün elektriği kesilir ve mühürlenerek hizmetten men edilir.

Müteahhit için kontrol listesi

• Kat sayımını 2026 değişikliğine göre yapın; içinde bağımsız bölüm ya da eklenti bulunan bodrumlar asansör zorunluluğunu değiştirebilir.
• Asansör kuyusu, makine dairesi ve sahanlık ölçülerini mimari projede TSE standartlarıyla birlikte kontrol ettirin.
• Tescil öncesi ilk periyodik kontrolü iskan takvimine göre erkenden planlayın.
• Teslimde garanti belgesini, kayıt defterini ve bakım sözleşmesini bina yönetimine tutanakla devredin; bkz. daire teslim kontrol listesi.