Mantolama, dış duvarların dış yüzüne yalıtım levhası yapıştırılıp dübellenmesi, üzerine file gömülü sıva ve dekoratif son kat uygulanmasıyla oluşturulan ısı yalıtım sistemidir. Levha kalınlığı TS 825'e göre hesaplanır; yapıştırıcıdan son kata kadar sistem bütün olarak sertifikalı olmalı ve bina yüksekliğine göre yangın kurallarına uyulmalıdır.
Mantolama sistemi hangi katmanlardan oluşur?
| Sıra | Katman | Görevi |
|---|---|---|
| 1 | Yüzey hazırlığı ve gerekiyorsa astar | Yapıştırıcının tutunacağı sağlam, temiz ve düz bir zemin |
| 2 | Başlangıç (subasman) profili | İlk sıra levhanın düz ve terazide oturması, alt kenarın korunması |
| 3 | Yapıştırma harcı | Levhayı duvara bağlar |
| 4 | Isı yalıtım levhası | Isı kaybını azaltır (EPS, XPS ya da taş yünü) |
| 5 | Dübel | Levhayı mekanik olarak sabitler, rüzgâr emmesine karşı güvence verir |
| 6 | File gömülü sıva | Yüzeye dayanım kazandırır, çatlakları önler |
| 7 | Astar ve dekoratif son kat | Görünüş ve hava etkilerine karşı koruma |
Bu katmanlar tek tek değil bir sistem olarak çalışır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik de yalıtım levhası, yapıştırıcı, dübel, file ve sıvadan oluşan sistemin ilgili standartlara göre akredite bir laboratuvarca sertifikalandırılmasını ister (md. 27). Farklı üreticilerin ürünlerini karıştırmak bu güvenceyi ortadan kaldırır.
Malzeme ve kalınlık nasıl seçilir?
Levha kalınlığı göz kararıyla değil, binanın bulunduğu ısı bölgesine ve yapı elemanlarının ısı geçirgenlik sınırlarına göre TS 825 ile hesaplanır; Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği bu hesabı ve yalıtım projesini zorunlu tutar. Ayrıntılar için TS 825 ve ısı yalıtımı yönetmeliği sayfalarına bakın. Malzemeler kendi ürün standartlarına göre üretilir: EPS TS EN 13163, XPS TS EN 13164, taş yünü TS EN 13162. Karşılaştırma için yalıtım malzemesi standartları sayfasına bakabilirsiniz.
Yangın kuralları mantolamayı nasıl etkiler?
Yalıtım malzemesinin seçimini çoğu zaman enerji hesabından önce yangın kuralları belirler. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 27'nin mantolamayı ilgilendiren hükümlerini bina yüksekliğine göre şöyle toparlayabiliriz:
| Bina yüksekliği | Cephe malzemesi | Ek şartlar |
|---|---|---|
| 28,50 metreden fazla | Zor yanıcı malzeme; uygulamada taş yünü gibi yanmaz yalıtım öne çıkar | Katlar arası yangın geçişine karşı önlem (aşağıda) |
| 28,50 metreden az | En az zor alevlenici malzeme ya da sistem (sistem bu sınıfı sağlıyorsa EPS ve XPS de kullanılabilir) | Zeminden itibaren ilk 1,5 metrelik bant hiç yanmaz malzemeyle kaplanır |
| 28,50 metreden az ve 6,50 metreden fazla | Bir üst satırdaki gibi | Ayrıca pencere ve benzeri boşlukların yanlarında en az 15 cm, üstünde en az 30 cm genişliğinde hiç yanmaz bariyer |
Bunlara ek olarak, alevin alt kattaki pencereden üst kattakine sıçramaması için iki katın korumasız boşlukları arasında düşeyde en az 100 cm'lik yangına dayanıklı dolu bir bölge kalmalı ya da cephe otomatik yağmurlama sistemiyle korunmalıdır. Yönetmeliğin genel çerçevesi için yangın yönetmeliği sayfasına bakın.
Mantolama adım adım nasıl uygulanır?
- Yüzeyi kontrol edin. Gevşek sıva, kalıp yağı ve toz temizlenir; büyük düzlem bozuklukları önceden düzeltilir. Islak ya da donmuş yüzeye uygulama yapılmaz.
- Hava koşuluna bakın. Üreticilerin çoğu +5 °C'nin altında, yağmurda, kuvvetli rüzgârda ve doğrudan güneş altında uygulamayı önermez; sınırlar ürün föyünde yazar.
- Başlangıç profilini yerleştirin. Profil terazisinde ve dübelle sabitlenir; zemine yakın bölgede nem ve darbeye dayanıklı levha kullanılır.
- Levhaları yapıştırın. Yapıştırıcı levha kenarlarına şerit, ortasına nokta olarak sürülür ve levha bastırılarak yerleştirilir. Levhanın arkasında yeterli temas alanı kalmalıdır; sistem talimatları çoğunlukla bunun en az %40 olmasını ister. Levhalar alttan yukarıya, düşey derzler şaşırtılarak dizilir; köşelerde dişli geçme yapılır.
- Pencere köşelerine dikkat edin. Levha birleşimleri pencere köşesine denk getirilmez; köşede levha L biçiminde kesilir.
- Dübelleyin. Yapıştırıcı sertleştikten sonra, sistem onayındaki sayı ve dizilimde dübel çakılır; bina köşelerine yakın kenar bölgelerde sıklık artar. Dübel başı levha yüzeyiyle aynı seviyede olmalıdır.
- Yüzeyi düzleyin ve detayları hazırlayın. Levha yüzeyi zımparalanır; köşe profilleri, damlalıklar ve pencere köşelerine çapraz takviye fileleri yerleştirilir.
- File gömülü sıvayı yapın. İlk kat sıva üzerine file bastırılıp ikinci katla kapatılır; file sıvanın içinde kalmalı, levhaya değmemelidir. File birleşimlerinde bindirme yapılır; çoğu sistemde bu en az 10 cm'dir.
- Astar ve son kat. Sıva kuruduktan sonra astar ve dekoratif son kat uygulanır.
Detaylarda nelere dikkat edilmeli?
- Isı köprüleri: Kolon, kiriş ve perde dahil bütün dış yüzey kesintisiz yalıtılır; yalnız duvar bölgelerini yalıtmak yoğuşma ve küf riskini artırır.
- Doğrama birleşimi: Pencere kasası ile yalıtım arasında sızdırmazlık bandı kullanılır, denizlik altı su almayacak şekilde çözülür.
- Dilatasyon derzleri: Binadaki derzler mantolamada da derz profiliyle devam ettirilir.
- Çatı ve balkon birleşimleri: Suyun levha arkasına girmemesi için damlalık ve uygun dönüşler yapılır.
Sık yapılan hatalar
- Yapıştırıcıyı yalnız nokta nokta sürmek; levha arkasında hava kanalları kalması.
- Levhalar arasındaki boşlukları yapıştırma harcıyla doldurmak; harç ısı köprüsü oluşturur, bu boşluklar yalıtım şeridiyle ya da sistemin önerdiği köpükle kapatılmalıdır.
- Fileyi sıvanın yüzeyinde ya da levhaya yapışık bırakmak.
- EPS levhaları uzun süre güneşte bekletmek; yüzeyin tozlanıp yapıştırmanın zayıflaması.
- Pencere köşelerinde takviye file kullanmamak; köşeden başlayan çatlaklar.
- Yangın bariyerlerini unutmak.
Kaynaklar
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 27 cepheler (2015 değişikliği): yanıcılık sınıfı, sistem sertifikası, yangın bariyerleri
- TS 825 Binalarda ısı yalıtım kuralları ısı bölgeleri ve yalıtım kalınlığı hesabı
- TS EN 13162, TS EN 13163 ve TS EN 13164 taş yünü, EPS ve XPS ısı yalıtım ürünleri
Sık sorulan sorular
Kalınlık, binanın bulunduğu ısı bölgesine ve duvarın ısı geçirgenlik sınırına göre TS 825 hesabıyla belirlenir. Hesap, Binalarda Isı Yalıtımı Yönetmeliği kapsamındaki yalıtım projesinde yer alır.
Bina yüksekliği 28,50 metreyi aşan binalarda yangın yönetmeliği zor yanıcı cephe istediği için taş yünü gibi yanmaz malzeme öne çıkar. Daha alçak binalarda EPS ya da XPS de kullanılabilir; ancak zemin bölgesi ve pencere çevresinde hiç yanmaz bariyer şartı vardır.
Yağışsız ve ılık mevsimler en uygunudur. Üreticilerin çoğu +5 °C'nin altında, yağmurda ve kuvvetli rüzgârda uygulamayı önermez; sıcak günlerde de doğrudan güneş altında çalışılmaz.
Çoğu sistemde yapıştırmaya ek olarak dübel zorunludur; özellikle yüksek binalarda ve rüzgâr emmesinin fazla olduğu köşe bölgelerinde sıklık artırılır. Sayı ve dizilim sistemin onay belgesine ve üretici talimatına göre belirlenir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.