Birden fazla takvim yılına yayılan ve bir taahhüde dayanan inşaat ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak belirlenir (GVK md. 42). Bu işlerde hakediş ödemelerinden genel oranda %5, raylı sistem ve gemi gibi bazı işlerde %1 stopaj kesilir; kesilen vergi kural olarak işin bittiği yılın beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Yıllara yaygın inşaat işi nedir?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 42. maddesine göre birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işlerinde (dekapaj işleri de inşaat sayılır) kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılır. Her iş için hasılat ve giderlerin ayrı bir defterde ya da defterin ayrı sayfalarında izlenmesi zorunludur. Kurumlar vergisi mükellefi şirketler de kazançlarını ticari kazanç hükümlerine göre belirledikleri için aynı esaslara tabidir.
Uygulamada bir işin bu kapsamda sayılması için üç koşul aranır: başkası için üstlenilmiş bir inşaat veya onarım taahhüdü (sözleşme) bulunması, işin niteliğinin inşaat veya onarım olması ve işin başlangıcı ile bitişinin farklı takvim yıllarına düşmesi. Kendi arsasında konut yapıp satan müteahhidin (yap-sat) kazancı bu madde kapsamında değildir; dönem esasına göre her yıl vergilendirilir. Kat karşılığı işlerin değerlendirilmesi sözleşmenin yapısına göre farklılaşabildiği için somut durumda özelge veya mali müşavir görüşü almak gerekir.
İşin başlangıç ve bitiş tarihi nasıl belirlenir?
Kanunun 44. maddesine göre geçici ve kesin kabul usulüne tabi işlerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih, diğer işlerde işin fiilen tamamlandığı veya bırakıldığı tarih bitim tarihidir. Bitimden sonra yapılan giderler ve elde edilen hasılat, gerçekleştikleri yılın kâr veya zararına girer. Başlangıç için uygulamada genellikle yer teslim tutanağının tarihi ya da işe fiilen başlandığı tarih esas alınır; sözleşme tarihi tek başına yeterli kabul edilmez.
| Örnek iş | Başlangıç ve bitiş | Sonuç |
|---|---|---|
| Belediye için okul inşaatı | Yer teslimi Kasım 2025, geçici kabul onayı Mart 2027 | Yıllara yaygın; kâr 2027 beyannamesinde, 2025–2027 hakedişlerinden stopaj kesilir |
| Fabrika için çelik çatı montajı | Şubat 2026 – Kasım 2026 | Tek yılda bitti; yıllara yaygın değil, stopaj yok, kazanç 2026 dönemine ait |
| Kendi arsasında yap-sat konut | 2025 – 2027 | Taahhüt yok; md. 42 kapsamında değil |
Hakediş stopajı: kim keser, oran nedir?
Kanunun 94. maddesinin (3) numaralı bendine göre kamu idareleri, şirketler, iş ortaklıkları, dernek ve vakıflar, kooperatifler ile gerçek usulde vergilendirilen ticaret ve serbest meslek erbabı, yıllara yaygın işleri yapanlara ödedikleri istihkak bedellerinden (avans olarak ödenenler dahil) vergi kesmek zorundadır. Kesinti, hakedişin KDV hariç tutarı üzerinden yapılır ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir.
| İş türü | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel (bina, yol, altyapı ve diğer işler) | %5 | 3491 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 04.02.2021), 01.03.2021'den itibaren yapılan ödemeler |
| Demiryolu, tramvay, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı sistem inşaat ve onarımı | %1 | 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 30.03.2025) |
| Gemi inşaat ve onarımı | %1 | 9707 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
| Nükleer santral inşaat ve onarımı | %1 | 11344 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (RG 19.05.2026) |
Oranlar Bakanlar Kurulu döneminden kalan 2009/14592 (gelir vergisi) ve 2009/14594 (kurumlar vergisi) sayılı kararlarda yapılan değişikliklerle belirlenir; yeni bir karar yayımlanıp yayımlanmadığını kontrol etmeyi alışkanlık hâline getirin.
Örnek: kesinti ve mahsup
2026'da KDV hariç 4.000.000 TL'lik bir hakediş için %5 stopaj 200.000 TL'dir; yükleniciye 3.800.000 TL ile tevkifat sonrası kalan KDV ödenir. Üç yıla yayılan işte toplam 600.000 TL stopaj kesildiğini, iş 2027'de bittiğinde bu işten hesaplanan verginin 450.000 TL çıktığını varsayalım. Kesilen vergi hesaplanan vergiden mahsup edilir; kalan 150.000 TL için başka vergi borçlarına mahsup veya nakden iade istenebilir. Mahsup ve iade şartları ile işin bitmesini beklemeden mahsup imkânı için mali müşavirinize danışın.
Pratik çıkarımlar
- Her iş için ayrı maliyet merkezi açın; birden fazla işte ortak kullanılan genel giderler ve amortismanlar 43. maddedeki ölçülere göre işlere dağıtılır.
- Yıllara yaygın işlerin hakedişleri, kâr işin bitiminde belirlendiği için uygulamada geçici vergi matrahına katılmaz.
- Taşerona yapılan ödemelerde Gelir İdaresi'nin yaklaşımı, taşeronun üstlendiği işin kendi başına birden fazla yıla yayılıp yayılmadığına bakmaktır; yayılıyorsa taşeron hakedişinden de stopaj kesilir.
- Geçici kabul onay tarihini takip edin; bitim yılı bu tarihe göre değişir ve bir yıl kayması vergi planını etkiler.
Kâr ve zararın tespitine ilişkin muhasebe tarafı için yıllara yaygın inşaat ve vergilendirme kılavuzuna, KDV tarafı için yapım işlerinde KDV tevkifatı sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 42 yıllara yaygın inşaat · md. 43 genel giderlerin dağıtımı · md. 44 işin bitimi · md. 94/3 stopaj
- Cumhurbaşkanı Kararları 3491, 9707 ve 11344 — hakediş stopaj oranları RG 04.02.2021 / 31385; RG 30.03.2025; RG 19.05.2026 / 33258
- Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeler ve vergi rehberleri
Sık sorulan sorular
Genel oran %5'tir. Raylı ulaşım sistemleri ile gemi inşaat ve onarım işlerinde %1 uygulanır; Mayıs 2026'dan itibaren nükleer santral inşaat ve onarım işleri de %1 kapsamına alındı.
Genellikle hayır. Yıllara yaygın sayılmak için başkasına karşı üstlenilmiş bir inşaat veya onarım taahhüdü gerekir; kendi adına yapıp satılan konutların kazancı her yıl dönem esasına göre vergilendirilir.
Geçici ve kesin kabule tabi işlerde geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarih, diğer işlerde işin fiilen tamamlandığı veya bırakıldığı tarih bitim tarihidir (GVK md. 44).
Kural olarak işin bittiği yılın gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; mahsup edilemeyen kısım için iade istenebilir. Ayrıntılar için mali müşavirinize danışın.
Hayır, hakedişin KDV hariç tutarı üzerinden hesaplanır. Avans olarak yapılan ödemeler de stopaja tabidir (GVK md. 94).
Bu sayfa mevzuatın bilgilendirme amaçlı özetidir; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metindir. Uygulamadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metni kontrol edin.