Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik

Yönetmeliğin dayanağı ve kapsamı

Yönetmelik 2 Mart 2019 tarihli, 30702 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun şantiye şefliğini düzenleyen 28. maddesine dayanır. 18 Kasım 2022 değişikliğiyle yıkım işleri de kapsama alındı; 6 Nisan 2024 ve 16 Eylül 2025 tarihli değişikliklerle iş deneyimi kuralları ve elektronik kayıt sistemi Şantiye-M güncellendi. Şantiye şefinin görevi yapı ruhsatıyla başlar, yapı kullanma izniyle biter; şef, görev yaptığı ilin dışında başka bir ilde görev üstlenemez (md. 7).

Kim şantiye şefi olabilir?

Şantiye şefi; mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi, elektrik mühendisi (ya da eşdeğerliği kabul edilen elektrik-elektronik mühendisi) veya bu mesleklere ilişkin inşaat, makine, elektrik, yapı denetim teknikeri ya da teknik öğretmen olabilir (md. 6). Hangi meslekten şef atanacağını işin niteliği belirler: proje müellifi kaba ve ince inşaat, mekanik ve elektrik işlerini ayrı gruplandırır; yapı maliyetinde ağır basan gruba uygun meslek mensubu şef olarak kaydedilir.

Mahkeme ya da meslek odası tarafından mesleki faaliyetten yasaklananlar, tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar, 75 yaşını dolduranlar ve şantiyede sürekli görev yapmasına engel durumu olanlar şantiye şefliği üstlenemez. Kazık, palplanş, zemin ankrajı, iksa ve kazı işleri, zemin iyileştirme, yıkım, deprem yalıtımlı binalar ile ardgermeli ya da öngermeli eleman içeren binalarda yalnız inşaat mühendisi şef olabilir (md. 7/8).

Bir şantiye şefi aynı anda kaç iş alabilir?

Aynı adada aynı yapı sahibine ait olup aynı müteahhidin üstlendiği işler, afet ve iskân hak sahiplerinin aynı köy yerleşik alanındaki işleri ve aynı ihale kapsamındaki kamu işleri tek iş sayılır. İskan ya da iş bitirme tutanağı düzenlenmiş işler sayıma girmez; yıkım işleri ise alanına bakılmadan sayıya eklenir (md. 7/4–5).

Üst basamaklara geçmek için deneyim aranır (md. 7/10): 4.500 m²'ye kadar üç iş alabilmek için 1.500 m²'yi geçmeyen bir işi, 7.500 m²'ye kadar iki iş için 1.500 m²'yi geçen bir işi, 7.500 m²'yi aşan bir iş için de 4.500 m²'yi geçen bir işi baştan sona şef olarak bitirmiş olmak gerekir. Yalnız EKAP veya Şantiye-M'de kayıtlı işler deneyim sayılır.

Teknikerler ve teknik öğretmenler; kamu yatırımı olmayan, yapı inşaat alanı 1.500 m²'ye kadar ve Bakanlığın yapı sınıflarından yönetmelikte sayılan gruplara giren işlerde aynı anda en fazla üç işin şefliğini üstlenebilir. Bu gruplardan bazı III. sınıf yapılarda yükseklik 17,5 m ve bodrum sayısı iki ile sınırlıdır (md. 7/9).

Örnek: Bir inşaat mühendisi 1.200 m² ve 3.800 m²'lik iki işin şefiyse üçüncü bir işi ancak daha önce 1.500 m²'yi geçmeyen bir işi baştan sona tamamlamış olması şartıyla alabilir; yeni işin alanı da 4.500 m²'yi geçmemelidir.

Şantiye şefinin görevleri ve elektronik şantiye defteri

Şef, müteahhit adına işin ruhsata ve projelere uygun yürütülmesi için inşaat ve iş organizasyonunu sağlar (md. 8). Öne çıkan görevler şunlardır:

• Yetki belgeli usta çalıştırılmasını sağlamak, belgelerin örneğini şantiye dosyasında tutmak ve ustaları Şantiye-M'e kaydetmek.
• Teknik düzenlemelere uygun malzeme, makine ve ekipman kullanılmasını sağlamak.
• İş sağlığı ve güvenliği için gerekli önlemleri aldırmak; müteahhit bu yetkiyi kullandırmazsa şef sorumlu tutulamaz.
• Çevre yapılarda oluşan ya da oluşabilecek hasarı idareye, iş kazalarını 6331 sayılı Kanunun öngördüğü şekilde ilgili mercilere derhal bildirmek.
• Herhangi bir imalata başlamadan en az bir gün önce denetim sorumlularına haber vermek.
• İstifa ederse aynı gün idareye yazılı olarak, müteahhide noter ya da elektronik tebligat adresi yoluyla bildirmek.

Eylül 2025 değişikliğinden beri şantiye defteri elektronik tutulur: şef, şantiyedeki faaliyetleri iş programına uygun olarak Şantiye-M mobil uygulamasıyla elektronik şantiye defterine işler ve kayıtların doğruluğundan sorumludur (md. 7/11). Mayıs 2026'da İmar Kanunu'nun 28. maddesine de şefin günlük işleri ve çalışan yetki belgeli ustaları kayda geçirme yükümlülüğü eklendi. Defteri düzenli tutmaya dair öneriler şantiye defteri kılavuzunda, görevlerin sahadaki karşılığı şantiye şefi görevleri kılavuzundadır.

Sık yapılan hatalar

• Başka bir işte tam zamanlı çalışan birini şef olarak göstermek; yönetmelik bunu açıkça yasaklar.
• Aynı adadaki ama farklı müteahhitlere ait işleri tek iş saymak.
• Defteri hafta sonunda toplu doldurmak; günlük kayıt hem yükümlülük hem de uyuşmazlıkta önemli bir delildir.
• İstifayı aynı gün idareye ve müteahhide usulüne uygun bildirmemek.

Günlük şantiye kayıtlarını, puantajı ve iş programını tek yerde tutan bir şantiye yazılımı (örneğin Şantiye Plus), Şantiye-M'e işlenecek bilgilerin sahada eksiksiz toplanmasını kolaylaştırır.