İksa, derin bir kazı açılırken çukurun kenarlarını tutan ve komşu binaların, yolların altının boşalmasını engelleyen geçici ya da kalıcı destek yapısıdır. Fore kazık, palplanş, ankraj ve püskürtme beton en sık kullanılan iksa elemanlarıdır.
Kazı derinleştikçe ve yakında bina, yol ya da altyapı bulundukça doğal şevle kazı yapmak imkânsızlaşır. İksa sistemi bu durumda toprağı tutar: yan yana dökülen fore kazıklar ya da çakılan palplanşlar bir perde oluşturur; derin kazılarda bu perde ankrajlarla ya da iç desteklerle (payanda) geriye bağlanır. Sistem seçimi zemin etüdüne, yeraltı suyuna ve çevredeki yapılara göre yapılır.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, temel ve bodrum kazılarında kazı çukurunun stabilitesi için yapılan destek yapılarının Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmeliğe göre tasarlanıp uygulanmasını ve hem destek yapısının hem de çevredeki yapıların izlenmesini ister. Ruhsattan önce kazı izni verilen durumlarda bile kazık, palplanş ve istinat duvarı gibi uygulamaların projelerinin onaylanıp ruhsatlandırılması gerekir.
İksa projesi olmadan ya da projeye aykırı yapılan kazılar, komşu binalardaki hasarların ve ağır iş kazalarının başlıca nedenlerindendir. Ayrıntılar için hafriyat ve iksa kılavuzuna bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Kazı Destek Yapıları Hakkında Yönetmelik RG 18.12.2022 / 32047
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği kazı izni ve kazı destek yapılarına ilişkin hükümler
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.