Şantiye Şefi: Atama, Görev ve Sorumluluklar

Şantiye şefi neden zorunludur?

İmar Kanunu, yapıyı mevzuata, ruhsata, projelere ve standartlara uygun inşa etme yükünü müteahhitle birlikte şantiye şefine yükler; ikisi de neden oldukları aykırılığı gidermek zorundadır, fenni mesullerin denetimi olmadan işi sürdüremez ve yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz (md. 28). Şantiye şefi bulunmadan iş yürütülürse fenni mesul bunu idareye bildirmek zorundadır; idare de şef görevlendirilinceye kadar inşaatın devamına izin vermez. Şefin görevi ruhsatın alınmasıyla başlar, yapı kullanma izniyle biter (Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik md. 7/1).

Kimler şantiye şefi olabilir, kimler olamaz?

• Olabilecekler: mimar, inşaat, makine ya da elektrik mühendisi ve elektrik mühendisliğine eşdeğer sayılan elektrik-elektronik mühendisi; bu mesleklerin tekniker ve teknik öğretmenleri ise aşağıdaki sınırlar içinde (md. 6/2).
• Hangi meslekten? İşin konusu, büyüklüğü ve iş deneyimi dikkate alınır. Proje müellifi kaba ve ince inşaat, mekanik ve elektrik işlerini ayrı gruplar hâlinde gösterir; idare, yapı maliyetinde ağırlıklı olan gruba uygun meslek mensubunu şef olarak kaydeder (md. 6/3).
• Yalnız inşaat mühendisi olabilecek işler: palplanş, kazık, zemin ankrajı gibi temel ve iksa sistemleri, kazı ve zemin iyileştirme işleri, yıkım, deprem yalıtımlı binalar ve ardgermeli ya da öngermeli eleman içeren binalar gibi işler (md. 7/8).
• Olamayacaklar: mahkeme ya da meslek odasınca meslekten yasaklananlar (yasak süresince), tam zamanlı olarak başka bir işte çalışanlar, 75 yaşını dolduranlar ve şantiyede fiilen devamlı görev yapmaya engel bir durumu olanlar (md. 6/1). Aynı yapıda fenni mesul olan kişi şantiye şefliği yapamaz (İmar Kanunu md. 28; PAİY md. 68/20).

Şartları taşıyan müteahhit şantiye şefliğini kendisi üstlenebilir; bu durumda ayrıca şef çalıştırması gerekmez (md. 5/2).

Bir şantiye şefi aynı anda kaç iş alabilir?

Mimar ve mühendis unvanlı şefler için sınır, üstlenilen işlerin büyüklüğüne bağlıdır (md. 7/4):

• Geçiş dönemi: 31.12.2026'ya kadar 1.500 m² sınırı 2.500 m², 4.500 m² sınırı 5.000 m² olarak uygulanıyor (geçici md. 2; 2024 ve 2025 değişiklikleri).
• Tek iş sayılanlar: aynı adada aynı yapı sahibine ait olup aynı müteahhidin üstlendiği işler ile aynı ihale ya da sözleşme kapsamındaki kamu işleri.
• Hesaba girmeyenler: yapı kullanma izni ya da iş bitirme tutanağı düzenlenmiş işler; yıkımda yanan ve yıkılan yapılar formu düzenlenmiş olanlar. Yıkım işleri iş sayısına eklenir ama alanları dikkate alınmaz (md. 7/5).
• Deneyim basamağı: daha büyük bir kademeye geçmek için bir alt kademedeki bir işi baştan sona tamamlamış olmak gerekir (md. 7/10); bu kuralın ilk cümlesi 31.12.2026'ya kadar uygulanmıyor.
• Teknikerler ve teknik öğretmenler: meslek alanlarına uygun olarak, kamu yatırımı olmayan, inşaat alanı 1.500 m²'ye kadar ve yönetmelikte sayılan yapı sınıflarındaki işlerde, aynı anda en çok üç işte şef olabilir (md. 7/9).
• İl sınırı: şef, görev yaptığı il dışında iş üstlenemez (md. 7/2).

Şantiye şefinin görevleri nelerdir?

• İşin ruhsat ve projelere uygun yürümesi için gereken iş organizasyonunu kurmak; mevzuatın istediği önlemleri almak ve aldırmak.
• İnşaat ve tesisat işlerinde yetki belgeli usta çalıştırmak, belgelerini şantiye dosyasında saklamak ve çalışan ustaları Şantiye-M sistemine kaydetmek; bu yükümlülük 2025 değişikliğiyle müteahhide de yüklendi (md. 8/2).
• Teknik düzenlemelere uygun malzeme ve işe uygun makine kullanılmasını sağlamak.
• İş sağlığı ve güvenliği önlemlerini aldırmak; müteahhit bu yetkiyi kullandırmazsa şef sorumlu tutulamaz (md. 8/4; şantiyede İSG belgeleri).
• Herhangi bir imalata başlamadan en az bir gün önce denetim sorumlularına haber vermek; örneğin beton dökümü (beton dökümü öncesi kontrol listesi).
• Çevre yapılarda oluşan ya da oluşabilecek hasarları idareye, iş kazalarını ilgili mercilere hemen bildirmek.
• Fenni mesullerin ve denetçilerin talimatlarına uymak; defter ve tutanakları düzenleyip imzalamak ve saklamak.

Elektronik şantiye defteri: 1 Ocak 2026'dan beri şefler, şantiyedeki faaliyetleri iş programına uygun biçimde Şantiye-M mobil uygulaması üzerinden elektronik şantiye defterine işlemek zorunda. Kayıtların doğruluğundan şef sorumludur; deftere yazmak, mevzuatın öngördüğü bildirimlerin yerine geçmez (md. 7/11). Mayıs 2026'da İmar Kanununa eklenen hükümle de şefin günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını Bakanlığın belirleyeceği usulle tutması kanun düzeyinde zorunlu hâle geldi. Defter düzeni için şantiye defteri kılavuzuna bakın.

Sözleşme, istifa ve denetim

• Şefin müteahhitle yaptığı iş sözleşmesinde işin adı, süresi, ücreti, işyeri adresi ve tarafların elektronik tebligat adresleri yer alır (md. 5/1).
• Şef ayrılmak isterse istifasını aynı gün idareye yazılı olarak, müteahhide noter aracılığıyla ya da elektronik tebligat adresinden bildirir (md. 8/5); yeni şef görevlendirilinceye kadar inşaat durur.
• Şantiye şefi değişikliği için ruhsat işleminde bütün maliklerin muvafakati aranmaz (PAİY md. 55/10).
• 2026'dan itibaren idare, aynı şefin devam eden bütün işlerini yılda en az bir kez şantiye şefi denetim formuyla yerinde denetler; yükümlülüklerini yerine getirmeyen şef hakkında İmar Kanununun yaptırım hükümleri uygulanır (md. 9).

Ekipteki diğer rollerle görev dağılımı için şantiye ekip organizasyonu, yönetmeliğin özeti için Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik sayfasına bakabilirsiniz.