Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 4735 sayılı Kanuna göre sözleşmeye bağlanan kamu yapım işlerinin şantiyede nasıl yürütüleceğini belirleyen genel kurallar bütünüdür. İş programı, iş artışı ve yeni birim fiyat, süre uzatımı, hakediş, kesin hesap, geçici ve kesin kabul burada düzenlenir. Şartname, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin Ek-8'idir; son kapsamlı değişiklik 2025'te yapıldı.
Genel Şartname nedir, hangi işlere uygulanır?
Genel Şartname, Kamu İhale Kanunu'na tabi idarelerin ihale ettiği ve 4735 sayılı Kanun'a göre sözleşmeye bağlanan bütün yapım işlerinde sözleşmenin ekidir (md. 1–2). Sözleşmede ve idari şartnamede işe özgü hükümler bulunur; genel kurallar ise bu şartnameden gelir. Metin, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin Ek-8'i olarak yayımlanır ve yönetmelik değişiklikleriyle güncellenir. En kapsamlı son değişiklik 30.07.2025 tarihli ve 32971 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 01.09.2025'te yürürlüğe girdi; hangi metnin uygulanacağı, işin ihale ilan tarihine göre geçiş hükümleriyle belirlenir.
Yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanunun 13. maddesinin (b) bendinin (2) numaralı alt bendindeki üst limitin (2026 için 34.067.732 TL) altında kalan işlerde, şartnamenin 7. ve 16. maddeleri ile 34. maddenin çalışma şartlarına ilişkin son iki fıkrası, sözleşmede belirtilmek kaydıyla kısmen veya tamamen uygulanmayabilir (md. 2).
Sahada en çok başvurulan maddeler
| Konu | Madde | Kısaca |
|---|---|---|
| İş programı | md. 17 | Yer tesliminden itibaren 15 gün içinde onaya sunulur; uygun bulunmazsa bir defalık 5 gün ek süre verilir. Süresinde verilmezse günlük gecikme cezası uygulanır. |
| Teknik personel | md. 19 | Onaylı iş programının tebliğinden itibaren 10 gün içinde teknik personel bildirimi yapılır; eksik bildirimde günlük ceza uygulanır ve usulüne uygun bildirim yapılmadıkça hiçbir imalat yapılamaz. |
| İş artışı | md. 21 | Götürü bedelde %10, birim fiyatta %20 sınırı; karma sözleşmede iki oran kendi kısımlarına uygulanır. |
| Yeni birim fiyat | md. 22 | Sözleşmede fiyatı olmayan kalemlerin fiyatı yükleniciyle birlikte, şartnamedeki sıraya göre belirlenir; analiz ve rayiçler alt endekslerle güncellenir. |
| Süre uzatımı | md. 29 | Mücbir sebep veya idareden kaynaklanan gecikme hâllerinde; ceza süresi ve şartlar bu maddede. |
| Hakediş | md. 39 | Geçici hakediş her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir; onay 30 gün, tahakkuk onayı izleyen 30 gün içinde. |
| Kesin hesap | md. 40 | Geçici kabulden itibaren en çok 6 ay içinde idareye teslim; yüklenicinin inceleme ve itiraz süresi 60 gün. |
| Geçici kabul | md. 41 | Eksik ve kusurların bedeli sözleşme bedelinin %5'ini aşmamalı; giderilemeyen küçük kusurlar için nefaset kesintisi. |
| Teminat süresi ve kesin kabul | md. 42–44 | Teminat süresi en az 12 ay; kesin kabulde eksikler süresinde giderilmezse günlük gecikme cezasının %10'u oranında ceza. |
| Kesin teminat iadesi | md. 45 | Yarısı geçici kabul onayından, kalanı kesin kabul onayından sonra; SGK ilişiksizlik belgesi şart. |
Hakediş nasıl düzenlenir ve ödenir?
Birim fiyatlı işlerde hakediş, birim fiyatlar ile metrajlardan bulunan miktarların çarpımından sözleşmedeki ve kanunlardaki kesintiler düşülerek hesaplanır; götürü bedel işlerde ihale dokümanındaki ilerleme yüzdeleri esas alınır (md. 39). Geçici hakedişler kesin ödeme değildir ve kazanılmış hak doğurmaz; metrajlar yeşil defter ve ataşmanlarda gösterilir. Yüklenici başvurmazsa idare hakedişi aynı ay içinde tek taraflı düzenler. Yüklenici veya vekili ölçüm günü hazır bulunmazsa yapı denetim görevlisi ölçümü tek başına yapar; düzenlenen raporu bir hafta içinde imzalamayan yüklenicinin hakedişi idarede bekletilir. Her hakediş tutarından bir öncekinin tutarı çıkarılır, kalan tutara KDV eklenir, sonra sözleşmede yazılı kesintiler, borçlar, cezalar ve vergiler kesilir. Kesintilerin sırası için hakediş kesintileri sayfasına bakabilirsiniz.
Süre uzatımı için ne yapılmalı?
Mücbir sebepler doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, seferberlik ve Kurumun belirleyeceği benzeri hâllerle sınırlıdır. Süre uzatımı için olayın yükleniciden kaynaklanmaması, işi engellemesi, olaydan sonraki yirmi gün içinde idareye yazılı bildirilmesi ve yetkili mercilerce belgelenmesi gerekir. İdare yer teslimi, proje onayı, iş programı onayı veya ödenek gibi yükümlülüklerini yüklenicinin kusuru olmadan yerine getirmez ve bu iş akışını engellerse, ilgili iş kısmının ya da işin tamamının süresi en az gecikilen süre kadar uzatılır (md. 29). Uygulamada süre uzatımı kaybedilen davaların çoğu, yazılı bildirimin geç yapılmasından kaynaklanır: engel ortaya çıktığı gün idareye yazın ve şantiye günlüğüne işleyin.
Geçici kabulden kesin kabule kadar sıra
- İş bittiğinde yüklenici geçici kabul için yazılı başvurur; yapı denetim görevlisi ön inceleme yapar.
- İş kabule hazırsa idare geçici kabul komisyonunu kurar; eksikler kabule engel değilse listesi ve giderilme süresi tutanağa yazılır.
- Geçici kabul itibar tarihi, işin kabule elverişli hâlde tamamlandığı tarihtir; gecikme cezası bu tarihe göre hesaplanır.
- Kesin metraj ve hesaplar geçici kabulden itibaren en çok altı ay içinde idareye verilir; idare altı ay içinde onaylar.
- En az on iki aylık teminat süresinde yüklenici bakım ve onarım yükümlülüğünü sürdürür.
- Kesin kabul yapılır; kesin hesap ve kesin kabul onaylarının sonuncusundan itibaren otuz gün içinde kesin hakediş düzenlenir.
Kabul aşamalarının ayrıntısı kesin hesap, geçici ve kesin kabul kılavuzunda anlatılmıştır.
Kaynaklar
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Ek-8) son kapsamlı değişiklik RG 30.07.2025 / 32971, yürürlük 01.09.2025
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu md. 10 mücbir sebep · md. 13 teminat iadesi · md. 24 iş artışı
Sık sorulan sorular
Kendiliğinden uygulanmaz; kamu ihale sözleşmeleri içindir. Özel sözleşmelerde taraflar şartnamenin belirli maddelerine açıkça atıf yaparak onları sözleşmenin parçası hâline getirebilir.
2025 değişikliğinden sonraki metne göre, yüklenicinin başvurusu üzerine her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir; yüklenici başvurmazsa idare aynı ay içinde hakedişi tek taraflı düzenler.
Kabul komisyonunun gönderilebilmesi için kusurlu ve eksik kısımların bedeli sözleşme bedelinin %5'ini geçmemeli ve bu eksikler işin kullanılmasına engel olmamalıdır (md. 41).
Sözleşmede aksi yazılı değilse geçici kabul ile kesin kabul arasındaki teminat süresi on iki aydan az olamaz (md. 42).
Yüklenici, kendisine tebliğ edilen kesin metraj ve hesapları 60 gün içinde inceleyip itirazını yazılı bildirmelidir; bildirmezse hesapları kayıtsız kabul etmiş sayılır (md. 40).
Bu sayfa mevzuatın bilgilendirme amaçlı özetidir; bağlayıcı olan Resmî Gazete'de yayımlanan güncel metindir. Uygulamadan önce mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metni kontrol edin.