Kesin Hesap, Geçici Kabul ve Kesin Kabul

Kabul aşamaları hangi sırayla ilerler?

1. İş tamamlanır, yüklenici kabul için yazılı başvurur.
2. Kontrol teşkilatı ön inceleme yapar; iş kabule hazırsa kabul komisyonu kurulur.
3. Komisyon işi inceler, geçici kabul tutanağını ve varsa eksik-kusur listesini düzenler.
4. Eksikler verilen sürede giderilir, tutanak onaylanır; teminat süresi başlar.
5. Kesin metraj ve hesaplar tamamlanır, iki tarafça incelenir.
6. Teminat süresi boyunca yüklenici bakım ve onarım yükümlülüğünü yerine getirir.
7. Süre sonunda kesin kabul yapılır; kesin hakediş düzenlenir ve kalan teminat iade edilir.

Geçici kabul ile yapı kullanma izni (iskan) birbirine karıştırılmamalıdır: biri iş sahibi ile yüklenici arasındaki teslim işlemidir, diğeri yapının kullanılabilmesi için idareden alınan izindir.

Geçici kabul nasıl yapılır?

Kamu yapım işlerinde geçici kabulün kuralları Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 41. maddesinde ve Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği'nde yer alır. Uygulamada önemli olan noktalar:

• Kabul komisyonunun işyerine gönderilebilmesi için kusurlu ve eksik kısımların bedeli sözleşme bedelinin %5'ini geçmemeli; bu eksikler işin kullanılmasına engel olmamalı ve tehlike yaratmamalıdır.
• Komisyon kabule engel olmayan eksikler görürse, geçici kabul tutanağını düzenler ve eksiklerin listesini, giderilme süresiyle birlikte ekler.
• Eksikler süresinde giderilmezse her gün için sözleşmedeki günlük gecikme cezasının %10'u uygulanır; gecikme otuz günü aşarsa idare eksikleri yüklenici hesabına giderebilir.
• Giderilmesi mümkün olmayan ya da aşırı masraf gerektiren küçük kusurlarda, yüklenicinin razı olması hâlinde nefaset bedeli kesilerek iş bu hâliyle kabul edilebilir.
• Tutanak, ihale yetkilisinin onayıyla geçerlilik kazanır. Müstakil kullanılabilen bölümler için kısmi geçici kabul de yapılabilir.

Kesin hesap nasıl hazırlanır?

Kesin hesapta geçici hakedişlerdeki rakamlara değil, kesin metrajdan çıkan miktarlara bakılır. Kamu birim fiyatlı işlerinde (Genel Şartname md. 40):

• Kesin metraj ve hesaplar işe paralel yürütülmeli; eksik kalanlar geçici kabulden sonra tamamlanır ve en çok altı ay içinde idareye teslim edilir.
• Yüklenici hesapları altmış gün içinde inceler; itirazını bu süre içinde yazılı bildirmezse hesapları kayıtsız kabul etmiş sayılır.
• İdare teslim aldığı hesapları en çok altı ay içinde inceleyip onaylar.
• Kesin hesap ve kesin kabul onaylandıktan sonra en çok otuz gün içinde kesin hakediş düzenlenir; toplam tutardan geçici hakedişlerle ödenenler düşülür ve kalan ödenir ya da tahsil edilir.

Özel işlerde kesin hesap, tarafların son metraj ve son hakediş üzerinde mutabakatıdır. İmzalanan kesin hesap mutabakatı ya da ibraname çoğu zaman geriye dönük talepleri kapatır; itirazınız olan kalemleri imzadan önce yazılı olarak kayda geçirin.

Teminat süresi ve kesin kabul

Geçici kabul ile kesin kabul arasındaki süre teminat süresidir; kamu yapım işlerinde sözleşmede aksi yazmıyorsa on iki aydan az olamaz (Genel Şartname md. 42). Süre geçici kabul itibar tarihinden başlar; eksikler verilen sürede giderilmemişse tutanağın onaylandığı tarihten başlar. Bu dönemde yüklenici işin bakımını yapmak ve kullanımdan kaynaklanmayan kusurları gidermek zorundadır. Süre dolunca kesin kabul, geçici kabuldeki usulle yapılır; kesin kabulde tespit edilen eksikler de süresinde giderilmezse aynı %10'luk günlük ceza uygulanır.

Teminat ne zaman iade edilir?

4735 sayılı Kanun'un 13. maddesine göre kamu yapım işlerinde kesin teminat ve ek kesin teminatların yarısı, eksikler giderilip geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra; kalanı ise kesin kabul tutanağı onaylanıp SGK'dan ilişiksiz belgesi getirildikten sonra iade edilir. Yüklenicinin bu işten idareye ve SGK'ya borcu varsa teminattan mahsup edilir. Kesin hesap ve kesin kabulün onayından itibaren iki yıl içinde, idarenin yazılı uyarısına rağmen alınmayan teminat mektupları hükümsüz kalır. Özel sözleşmelerde iade şartlarını aynı açıklıkla yazmak, teminat kesintisinin yıllarca askıda kalmasını önler.

Özel inşaat sözleşmelerinde kabul ve ayıp sorumluluğu

Özel işlerde kabulün sonuçlarını Türk Borçlar Kanunu belirler. İş sahibi eseri teslim aldıktan sonra imkân bulur bulmaz gözden geçirmeli ve ayıpları uygun sürede bildirmelidir (md. 474). Açıkça ya da örtülü kabulden sonra yüklenici, kasten gizlediği ve olağan incelemede fark edilemeyecek ayıplar dışında sorumluluktan kurtulur; sonradan ortaya çıkan ayıp gecikmeden bildirilmezse eser kabul edilmiş sayılır (md. 477). Taşınmaz yapılarda ayıp nedeniyle açılacak davalarda zamanaşımı teslimden itibaren beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıldır (md. 478). Bu yüzden teslimde imzalı bir tutanak ve ayrıntılı eksik listesi şarttır; daire teslimleri için daire teslim tutanağı ve kontrol listesi, eksiklerin izlenmesi için saha eksikleri takibi rehberlerine bakın.