Şantiye ekibi genellikle proje müdürü, şantiye şefi, teknik ofis, saha mühendisleri, mekanik ve elektrik sorumluları, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, formen ve ustabaşları ile puantaj, satınalma ve depo gibi idari personelden oluşur. Kadro işin büyüklüğüne göre değişir; önemli olan her işin bir sorumlusunun ve yazılı yetki sınırının bulunmasıdır.
Tipik bir şantiye organizasyon şeması
- Proje müdürü (firma yönetimine bağlı)
- Şantiye şefi
- Teknik ofis: metraj, hakediş, planlama, proje ve doküman kontrolü
- Saha mühendisleri: kaba inşaat, ince işler, mekanik ve elektrik
- Kalite kontrol sorumlusu (büyük işlerde ayrı kişi)
- İdari işler: puantaj, satınalma, depo, güvenlik
- Formenler → ustabaşları ve ekip başları → ekipler ve taşeronlar
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi (işverene doğrudan raporlar)
- Şantiye şefi
Yapı denetim kuruluşunun denetçileri bu şemanın içinde değildir: yapı sahibi adına bağımsız denetim yaparlar. Şantiye ekibi onlarla iş birliği yapar ama talimat almaz; denetim tespitleri yapı denetleme defterine ve tutanaklara geçer.
Kim ne yapar?
| Görev | Başlıca sorumluluklar |
|---|---|
| Proje müdürü | Bütçe, sözleşmeler, işverenle ilişki, kaynak tahsisi; birden fazla şantiyeyi yönetebilir. |
| Şantiye şefi | Yapının ruhsat ve projelere uygun yapılması, sahanın günlük yönetimi, defter ve tutanaklar, denetimde hazır bulunma. Yasal sorumluluğu olan bir görevdir. |
| Teknik ofis | Metraj, keşif, hakediş ve taşeron hakedişleri, iş programı ve ilerleme raporu, proje revizyonlarının takibi. |
| Saha mühendisi | Kendi bölgesinde ya da iş kolunda imalatın yürütülmesi, kontrolü ve ekiplerin koordinasyonu. |
| Mekanik ve elektrik sorumlusu | Tesisat projelerinin uygulanması, testler, kurum onayları. |
| Formen | Birden fazla ekibin günlük iş dağılımı ve sahadaki koordinasyonu. |
| Ustabaşı ve ekip başı | Kendi ekibinin işi, malzemesi, puantajı ve iş güvenliği kurallarına uyumu. |
| Puantör ve depo sorumlusu | Günlük yoklama, malzeme giriş-çıkışı, zimmetler. |
Mevzuatın zorunlu tuttuğu görevler
- Şantiye şefi: Kimin şantiye şefi olabileceği, üstlenebileceği iş sınırları ve sorumlulukları Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik'te düzenlenir. Ayrıntılar için şantiye şefi görev ve sorumlulukları sayfasına bakın.
- İş güvenliği uzmanı: İnşaat işleri çok tehlikeli sınıftadır; bu sınıfta (A) sınıfı belgeli uzman çalışır. Asgari hizmet süresi çalışan başına ayda 40 dakikadır; 250 ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde her 250 çalışan için tam gün çalışan en az bir uzman görevlendirilir (İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik md. 7 ve 12).
- İşyeri hekimi: Sağlık gözetimi ve işe giriş muayeneleri için görevlendirilir; süreleri ilgili yönetmelikle belirlenir.
- İSG kurulu: Elli ve daha fazla çalışanı olan ve altı aydan uzun süren işlerde kurul oluşturulur (6331 sayılı Kanun md. 22).
- Sağlık ve güvenlik koordinatörü: Aynı alanda birden fazla işveren varsa görevlendirilir (Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği md. 8).
- Belgeli çalışanlar: Birçok inşaat mesleğinde mesleki yeterlilik belgesi aranır; şantiye şefinin yetki belgeli usta çalıştırması ve belgelerini şantiye dosyasında bulundurması istenir.
Kadro işin büyüklüğüne göre nasıl kurulur?
Tek bloklu bir konut işinde şantiye şefi çoğu zaman saha mühendisliğini de üstlenir; teknik ofis işleri merkezden ya da yarı zamanlı yürütülür, bir formen ve ekip başları yeterli olur. Birkaç bloklu bir sitede her blok ya da iş kolu için ayrı saha mühendisi, şantiyede kalıcı bir teknik ofis ve ayrı bir mekanik-elektrik sorumlusu gerekir. Büyük işlerde planlama, kalite kontrol, satınalma ve İSG ayrı birimler hâline gelir. Kadroyu belirlerken kendinize şu soruyu sorun: hakediş, eksik takibi, satınalma ve İSG takibi gibi işler kimin günlük işi? Cevabı "herkesin" olan iş, kimsenin işi değildir.
Sorumluluk matrisiyle görev dağılımı
Kritik işlerde kimin yaptığını, kimin onayladığını ve kimin bilgilendirildiğini bir tabloya yazmak yetki karmaşasını önler. Örnek:
| İş | Yapan | Onaylayan | Bilgilendirilen |
|---|---|---|---|
| Beton dökümü | Saha mühendisi | Şantiye şefi (yapı denetim tutanağıyla) | Teknik ofis, satınalma |
| Malzeme talebi | Saha mühendisi ya da formen | Şantiye şefi | Satınalma, depo |
| Taşeron hakedişi | Teknik ofis | Şantiye şefi ve proje müdürü | Muhasebe |
| İş durdurma (İSG) | İş güvenliği uzmanı tespit eder | İşveren ya da vekili | Şantiye şefi, ekipler |
Toplantı ve iletişim düzeni
- Sabah toplantısı: On beş dakikalık, ayakta; günün işleri, riskler ve malzeme durumu. Formen ve ekip başları katılır.
- Haftalık koordinasyon: İş programı, gecikmeler, eksik listesi ve taşeronların talepleri. Kararlar tutanağa yazılır.
- Aylık yönetim toplantısı: İlerleme raporu üzerinden süre ve maliyet değerlendirmesi.
Sık görülen organizasyon hataları
- Şantiye şefinin aynı anda hakediş, satınalma ve saha işlerini tek başına yürütmesi.
- Teknik ofis olmadığı için hakedişlerin ve metrajların gecikmesi.
- Talimatların sözlü verilmesi; ekip başlarının farklı kişilerden çelişen emirler alması.
- İzin ve hastalık durumunda vekâlet eden kişinin belli olmaması.
- Taşeron ekiplerinin şemada yer almaması; kime bağlı olduklarının belirsiz kalması. Taşeron ilişkisinin yönetimi için taşeron yönetimi sayfasına bakın.
Kaynaklar
- Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik RG 02.03.2019 / 30702 · şantiye şefinin defter, tutanak ve kayıt sorumlulukları
- İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik RG 29.12.2012 / 28512 · md. 7 belge sınıfı · md. 12 çalışma süreleri
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 6 İSG hizmetleri · md. 22 İSG kurulu
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği RG 05.10.2013 / 28786 · md. 8 sağlık ve güvenlik koordinatörü
Sık sorulan sorular
Şantiye şefi, yapının ruhsat ve projelere uygun yapılmasından yasal olarak sorumlu, sahayı günlük yöneten kişidir. Proje müdürü ise bütçe, sözleşme ve kaynak gibi işin ticari ve yönetsel tarafını üstlenir.
Metraj ve keşif, işveren ve taşeron hakedişleri, iş programı ve ilerleme raporları, proje revizyonlarının takibi ve dokümantasyon teknik ofisin işidir.
Evet. Çalışanı olan her işyerinde İSG hizmeti alınması zorunludur; inşaat çok tehlikeli sınıfta olduğu için (A) sınıfı belgeli uzman görevlendirilir. Süre çalışan sayısına göre hesaplanır.
Ustabaşı kendi ekibinin işini yönetir; formen ise birden fazla ekibi koordine eder ve şantiye şefi ya da saha mühendisi ile ekipler arasında köprü görevi görür.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.