İş Programı (Gantt) Nasıl Hazırlanır?

İş programı neye yarar?

İyi bir iş programı yalnız "ne zaman biter?" sorusunu cevaplamaz. Hangi ay kaç kişiye ve hangi ekibe ihtiyaç olduğunu, malzemenin ne zaman sipariş edilmesi gerektiğini, hangi taşeronun hangi tarihte sahada olacağını ve aylık ne kadar ödeme yapılacağını da gösterir. Bu yüzden iş programı, nakit akışı planının ve taşeron sözleşmelerinin de temelidir.

Kamu yapım işlerinde iş programı ayrıca bir sözleşme yükümlülüğüdür: Yüklenici, yer tesliminden itibaren on beş gün içinde iş programını idareye sunar; kapsamlı işlerde idare çubuk diyagram yerine bilgisayar destekli bir program isteyebilir; süre uzatımı ya da iş artışı gibi durumlarda revize program yedi gün içinde verilir (Yapım İşleri Genel Şartnamesi md. 17).

İş programı adım adım nasıl hazırlanır?

1. İşi parçalara bölün. Önce blok ve kat, sonra iş kalemi düzeyinde bir iş kırılımı yapın (hafriyat, temel, bodrum perdeleri, her kat için kalıp-donatı-beton, duvar, tesisat, sıva, şap, doğrama, dış cephe…). Bir kalemin süresi birkaç günden birkaç haftaya kadar olmalıdır; çok kaba bölünen program izlenemez, çok ayrıntılısı güncellenemez.
2. Süreleri miktardan hesaplayın. Süre = iş miktarı ÷ (ekibin günlük verimi × ekip sayısı). Miktarı metrajdan, verimi kendi geçmiş işlerinizden ya da taşeronun taahhüdünden alın. Örneğin 420 m² döşeme kalıbını günde 60 m² kuran bir ekip 7 günde bitirir.
3. Bağımlılıkları tanımlayın. Hangi iş hangisi bitmeden başlayamaz? Bağımlılığı olmayan, yalnız tarih yazılmış bir program ilk gecikmede anlamını yitirir.
4. Takvimi gerçekçi kurun. Resmî tatiller, kışın beton dökülemeyecek ya da önlem gerektirecek günler, izin ve onay süreleri, uzun tedarikli kalemler (asansör, doğrama, özel kaplama) mutlaka hesaba katılır.
5. Kritik yolu bulun. Bağımlılık zincirlerinden en uzunu projenin süresini belirler; bu zincirdeki işler kritik iştir.
6. Kaynakları dengeleyin. Aynı kalıp ekibinin iki bloğa aynı gün yazıldığı çakışmaları giderin.
7. Ağırlıkları verin. Her kalemin ağırlığı, genellikle keşif tutarındaki payıdır (kalem tutarı ÷ toplam tutar). İlerleme yüzdesi bu ağırlıklarla hesaplanır.

Bağımlılık türleri nelerdir?

Kritik yol nasıl bulunur? Basit bir örnek

Altı kalemlik küçük bir örnek düşünelim: Hafriyat 10 gün; temel 15 gün (hafriyattan sonra); bodrum perdeleri ve döşemesi 20 gün (temelden sonra); bodrum su yalıtımı ve geri dolgu 8 gün (bodrumdan sonra); normal katların kaba inşaatı 60 gün (bodrumdan sonra).

• Hafriyat → temel → bodrum → normal katlar zinciri: 10 + 15 + 20 + 60 = 105 gün.
• Hafriyat → temel → bodrum → yalıtım ve dolgu zinciri: 10 + 15 + 20 + 8 = 53 gün.

Proje süresini 105 günlük zincir belirler; bu zincir kritik yoldur. Yalıtım ve dolgu işinin 105 − 53 = 52 günlük bolluğu vardır: birkaç gün kayması bitişi etkilemez. Buna karşılık normal katlardaki bir günlük gecikme bütün işi bir gün öteler. Gerçek projelerde yüzlerce kalem olur; mantık aynıdır, hesabı planlama yazılımı ya da formüllü bir tablo yapar.

Gantt şemasında ilerleme nasıl izlenir?

Gantt şemasında her kalem, başlangıç ve bitiş tarihleri arasında bir çubuktur. Program onaylandığında bu hâli temel plan olarak saklanır; her hafta gerçekleşen yüzdeler işlenir ve plan çubuğunun altında ya da içinde gösterilir. Genel ilerleme, kalem ağırlıklarıyla gerçekleşen yüzdelerin çarpımlarının toplamıdır: ağırlığı %40 olan kaba inşaat %75 tamamlandıysa genel ilerlemeye 30 puan katkı verir. Haftalık güncelleme yapılmayan program, ilk aydan sonra kimsenin bakmadığı bir duvar süsüne dönüşür.

Sık yapılan hatalar

• Süreleri miktar ve verim yerine tahminle yazmak.
• Tedarik ve onay sürelerini (asansör, doğrama, ruhsat tadilatı) programa koymamak.
• Taşeronlara sormadan onların süresini belirlemek; sonra sahada kabul görmemek.
• Kış aylarını yaz verimiyle planlamak.
• Programı bir kez yapıp güncellememek; gecikmeleri yalnız ay sonunda fark etmek.

Excel mi, planlama yazılımı mı?

Bu sayfadaki hazır Excel iş programı; iş kalemi, başlangıç, bitiş, süre, ağırlık ve gerçekleşen yüzde sütunlarını ve proje başlangıcından itibaren 26 haftalık, kendiliğinden boyanan Gantt çubuklarını içerir; ağırlıklı genel ilerlemeyi de hesaplar. Orta büyüklükte bir konut projesi için bu yeterli bir başlangıçtır. Bağımlılık ağı yüzlerce kaleme ulaşan işlerde kritik yolu otomatik hesaplayan bir planlama yazılımı daha doğru olur. Şablonun ayrıntılı anlatımı için iş programı şablonu, ilerlemenin raporlanması için şantiye ilerleme raporu sayfalarına bakın.