Etriye, kolon ve kirişlerde boyuna donatıyı dıştan kuşatan, kapalı çerçeve biçiminde bükülmüş enine donatıdır. Kesme kuvvetini karşılar, boyuna çubukların burkulmasını engeller ve betonu sararak elemanın depremdeki davranışını güçlendirir.
Etriye çoğunlukla dikdörtgen bir çerçevedir ve uçları kancayla bağlanır. Depreme dayanıklı yapılarda etriye kancalarının 135 derece bükülüp elemanın çekirdeğine gömülmesi istenir (deprem kancası); 90 derecelik kanca deprem sırasında açılabilir. Tek kollu ara bağlantılara çiroz denir.
Etriye aralığı eleman boyunca aynı değildir. Kolon ve kirişlerin uç bölgeleri, yani depremde en çok zorlanan sargı (sıklaştırma) bölgeleri daha sık etriyelenir; orta bölgede aralık açılabilir. TS 500'e göre kolon etriyesinin çapı en kalın boyuna çubuğun çapının üçte birinden ince olamaz; etriyeler arası mesafe de en ince boyuna çubuk çapının 12 katını ve 200 mm'yi aşamaz. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği sargı bölgeleri için daha sıkı kurallar getirir.
Sahada en sık görülen hatalar sıklaştırma bölgesinde eksik etriye ve 90 derecede bırakılmış kancalardır. Kontrol için donatı kontrolü kılavuzuna bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları kolon enine donatısı ve etriye kancaları
- Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği RG 18.03.2018 / 30364 (mükerrer)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.