Pas payı (paspayı), en dıştaki donatının dış yüzü ile beton yüzeyi arasında kalan beton kalınlığıdır. Donatıyı paslanmaya ve yangına karşı korur, betonla aderansı sağlar; standartlardaki adı net beton örtüsüdür.
Pas payı sahada plastik ya da beton takozlarla sağlanır: donatı kalıba değmeyecek şekilde takozların üzerine oturtulur, üst donatının ezilmemesi için sehpalar kullanılır. Takozsuz dökülen elemanlarda donatı yüzeye çok yaklaşır; birkaç yıl içinde pas lekeleri, çatlaklar ve beton kabuğunun dökülmesi görülür.
TS 500, en dış donatıdan ölçülen beton örtüsü için alt sınırlar verir: zeminle doğrudan temas eden elemanlarda 50 mm, hava koşullarına açık kolon ve kirişlerde 25 mm, yapı içindeki kolon ve kirişlerde 20 mm, perde duvar ve döşemelerde 15 mm. Yangın, paslanma ya da başka zararlı dış etki söz konusuysa örtünün artırılması gerekir; çevre koşuluna göre TS EN 206 sınıfları ve projede yazan değer esas alınır.
Pas payı gereğinden kalın da olmamalıdır: fazla örtü, elemanın faydalı yüksekliğini azaltıp taşıma gücünü düşürür. Ayrıntılar için TS 500 sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları Şubat 2000; Çizelge 9.3 en dış donatıdan ölçülen gerekli beton örtüsü
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.