Donatı, betonarme elemanlarda betonun zayıf kaldığı çekme kuvvetlerini taşımak için betonun içine yerleştirilen çelik çubuk ve hasırlardır. Sahada kısaca demir denir; boyuna donatı, etriye ve hasır çelik başlıca türleridir.
Beton basınca dayanıklı, çekmeye karşı zayıftır; çelik ise çekmeyi iyi taşır. Betonarme bu iki malzemenin birlikte çalışmasıdır. Bunun için donatının betona iyi kenetlenmesi gerekir: yüzeyi çıkıntılı (nervürlü) çubuklar kullanılır, yeterli kenetlenme ve bindirme boyu bırakılır, çubuk betonla tamamen sarılır ve paspayıyla korunur.
Türkiye'de donatı çeliği TS 708'e göre üretilir; B420C ve B500C gibi sınıf adlarındaki sayı akma dayanımını (N/mm²), harf ise süneklik sınıfını gösterir. Projede çap (Ø8, Ø12, Ø16 gibi), adet, aralık ve büküm şekli donatı açılımında verilir; hakedişte donatı ağırlık (ton) olarak ölçülür.
Beton dökülmeden önce donatının projeye uygunluğu (çap, adet, aralık, etriye sıklaştırması, bindirme yerleri, paspayı) kontrol edilir ve yapı denetimin onayı alınır. Kontrol listesi için donatı kontrolü kılavuzuna bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- TS 708 (beton donatı çeliği) nervürlü donatı çeliği sınıfları
- TS 500 Betonarme Yapıların Tasarım ve Yapım Kuralları donatının yerleştirilmesi, kenetlenme ve ekler
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.