Hakediş, dönem içinde yapılan imalatın ölçülüp sözleşme birim fiyatlarıyla bedele çevrildiği ödeme belgesidir. Kümülatif hazırlanır: başlangıçtan bugüne yapılan işin tutarından önceki hakedişler düşülerek bu dönem tutarı bulunur; buna varsa fiyat farkı ve KDV eklenir, sözleşmedeki ve yasal kesintiler çıkarılarak ödenecek tutara ulaşılır.
Hakediş Cetveli (Excel)
Poz bazında hakediş cetveli: sözleşme miktarı, birim fiyat, önceki ve bu dönem miktarı; toplam tutar ve ilerleme yüzdesi formülle hesaplanır. Özet bölümünde KDV, KDV tevkifatı, stopaj, teminat, avans mahsubu ve net ödenecek tutar çıkar; oranlar değiştirilebilir.
Üyelik ya da form yokHakedişin dayanağı nedir?
Hakediş, sözleşmenin ödeme maddesinin uygulamaya dönüşmüş hâlidir. Hazırlamadan önce elinizde şunlar olmalıdır: sözleşme ve birim fiyat cetveli (ya da götürü bedelli işlerde ilerleme yüzdeleri tablosu), onaylı projeler, dönem içinde birlikte imzalanmış ölçü tutanakları ve önceki hakedişler. Kamu işlerinde metrajlar yeşil defter denen ölçü defterinde ve eklerinde gösterilir.
Ara (geçici) hakedişler, işin o güne kadarki durumuna göre yapılan ödemelerdir; kesin miktarlar işin sonunda kesin hesapla belirlenir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi de geçici hakedişlerin kesin ödeme ve kazanılmış hak niteliği taşımadığını açıkça belirtir (md. 39). Bu yüzden ara hakedişte yapılan bir hata, kesin hesapta düzeltilebilir.
Hakediş adım adım nasıl hazırlanır?
- Dönemi kapatın: sözleşmedeki hakediş tarihini (genellikle ay sonu) kesim günü kabul edin.
- İmalatı birlikte ölçün: yüklenici ve iş sahibinin kontrol mühendisi sahada ölçüm yapar, ölçüler tutanağa yazılıp iki tarafça imzalanır.
- Metrajı ve ataşmanı hazırlayın: ölçülerden poz bazında miktarları hesaplayın; hangi aks, kat ya da bölgenin ölçüldüğü görünmelidir.
- Yapılan işler listesini kümülatif doldurun: her poz için önceki toplam, bu dönem ve toplam miktarı yazın.
- Tutarları hesaplayın: toplam miktar × birim fiyat = toplam tutar; toplam tutardan önceki hakedişler toplamı çıkınca bu dönem tutarı kalır.
- Fiyat farkını ekleyin: sözleşmede öngörülmüşse dönemin fiyat farkını hesaplayın (bkz. fiyat farkı nasıl hesaplanır).
- KDV ve kesintileri uygulayın: KDV, tevkifat, stopaj, teminat, avans mahsubu ve diğer kesintileri sırasıyla gösterin.
- İmza ve onaya sunun: hakediş yüklenici, kontrol mühendisi ve onay yetkilisince imzalanır.
- Faturalayın ve ödeyin: fatura, onaylanan hakediş tutarı üzerinden düzenlenir; ödeme ve kesintiler cari hesaba işlenir.
Kümülatif hakediş tablosu nasıl okunur?
Kümülatif yöntemde her hakediş başlangıçtan bugüne kadar yapılan işin tamamını gösterir. Böylece önceki dönemde yapılmış bir ölçü hatası, sonraki hakedişte kendiliğinden düzelir. Örnek bir yapılan işler listesi (rakamlar örnektir):
| İş kalemi | Birim fiyat (₺) | Sözleşme miktarı | Önceki toplam | Bu dönem | Toplam | Bu dönem tutarı (₺) | Toplam tutar (₺) | İlerleme |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| C30/37 beton (m³) | 3.500 | 2.000 | 800 | 350 | 1.150 | 1.225.000 | 4.025.000 | %57,5 |
| Betonarme kalıbı (m²) | 600 | 9.000 | 3.600 | 1.500 | 5.100 | 900.000 | 3.060.000 | %56,7 |
| Donatı (ton) | 30.000 | 220 | 90 | 35 | 125 | 1.050.000 | 3.750.000 | %56,8 |
| Toplam | 3.175.000 | 10.835.000 | ||||||
Toplam tutar 10.835.000 ₺, önceki hakedişlerin toplamı 7.660.000 ₺ olduğundan bu dönem tutarı 3.175.000 ₺'dir.
Hakediş icmali: tutardan ödenecek tutara
Aynı örnekte, iş tevkifat ve stopaj kapsamında, teminat kesintisi %5 ve bu dönem 300.000 ₺ avans mahsubu varsa:
| Kalem | Tutar (₺) |
|---|---|
| Bu dönem imalat tutarı (KDV hariç) | 3.175.000 |
| KDV (%20) | 635.000 |
| KDV tevkifatı (4/10, iş sahibi vergi dairesine öder) | −254.000 |
| Stopaj (%5) | −158.750 |
| Teminat kesintisi (%5) | −158.750 |
| Avans mahsubu | −300.000 |
| Yükleniciye ödenecek | 2.938.500 |
Tevkifat ve stopaj her işte uygulanmaz; hangi durumda kesildikleri hakediş kesintileri rehberinde anlatılır. Kendi rakamlarınızla hızlı hesap için hakediş hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kamu işlerinde hakediş nasıl işler?
Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre geçici hakediş raporları, sözleşmede aksine hüküm yoksa yüklenicinin başvurusu üzerine her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir. İmalat yapı denetim görevlisi ile yüklenici ya da vekili tarafından birlikte ölçülür. Tip sözleşmeye göre hakediş, idareye verilmesinden itibaren en geç otuz gün içinde onaylanır, onayı izleyen en geç otuz gün içinde tahakkuka bağlanır ve sözleşmede farklı bir süre yoksa tahakkuktan itibaren on beş gün içinde ödenir. Özel sözleşmelerde bu süreleri taraflar belirler; ölçüm, onay ve ödeme günlerini sözleşmeye açıkça yazmak gecikme tartışmalarını önler.
Hakediş dosyasında neler bulunmalı?
- Kapak: proje, iş sahibi, yüklenici, sözleşme numarası, hakediş numarası ve dönem.
- Hakediş icmali: tutar, fiyat farkı, KDV, kesintiler ve ödenecek tutar.
- Yapılan işler listesi (kümülatif) ve metraj ataşmanı.
- İmzalı ölçü tutanakları, gerekiyorsa fotoğraflar ve deney sonuçları.
- Fiyat farkı hesap tablosu.
- Onay imzaları ve ilgili fatura.
Bu sayfadaki hazır Excel hakediş cetvelini indirip kullanabilirsiniz: poz bazında önceki, bu dönem ve toplam miktarlar ile tutarlar formüllerle hesaplanır; KDV, tevkifat, stopaj ve teminat oranları sarı hücrelerden değiştirilebilir. Doldurma ayrıntıları hakediş şablonu sayfasındadır.
Kaynaklar
- Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi YİGŞ md. 39 geçici hakediş raporları; tip sözleşme ödeme süreleri
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu md. 7 sözleşmede ödeme şartları
Sık sorulan sorular
Sözleşmede yazan dönemde düzenlenir; uygulamada en yaygını aylık hakedişdir. Kamu yapım işlerinde geçici hakediş, aksine hüküm yoksa her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir.
Her hakediş işin tamamını baştan gösterdiği için önceki dönemlerdeki ölçü ve hesap hataları kendiliğinden düzelir. Sözleşme miktarına göre ilerleme de her an görünür.
Ölçülen miktar yerine, sözleşmeye ekli ilerleme yüzdeleri tablosuna göre tamamlanan iş oranı sözleşme bedeliyle çarpılır. Bu yüzden iş kalemlerinin yüzdelerini sözleşmeden önce netleştirmek önemlidir.
İtiraz edilen kalemler ve gerekçeleri yazılı bildirilir; hakediş itiraz kaydıyla imzalanır. Kamu işlerinde itirazın usulü ve süresi Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde düzenlenmiştir.
Genellikle hakediş onaylandıktan sonra, onaylanan tutar üzerinden kesilir. Böylece fatura ile hakediş arasında fark oluşmaz ve tevkifat doğru uygulanır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.