Eskalasyon, sözleşme süresince artan maliyetlerin sözleşme bedeline önceden kararlaştırılmış bir formül ya da endeksle yansıtılmasıdır. Türkçede çoğu zaman fiyat farkıyla aynı anlamda kullanılır; terim daha çok özel ve uluslararası sözleşmelerde geçer.
Kelime İngilizce escalation'dan gelir ve fiyatların “tırmanmasını” anlatır. Sözleşmedeki eskalasyon maddesi, maliyet artışının kimin üzerinde kalacağına karar verir: böyle bir madde yoksa bedel genellikle sabittir ve risk yüklenicidedir; varsa bedel belirlenen aralıklarla endekse göre güncellenir.
Uluslararası projelerde yaygın kullanılan FIDIC sözleşme koşulları, maliyet değişimine göre bedel düzeltmesine ayrı bir yer verir; formül ve endeksler sözleşmenin eklerinde belirlenir. Türkiye'de kamu yapım işlerinde aynı işlevi mevzuatla düzenlenen fiyat farkı görür. Özel bir sözleşmeye eskalasyon maddesi yazarken şunları netleştirin: hangi endeks (ör. TÜİK Yİ-ÜFE ya da inşaat maliyet endeksi), temel ay, hangi kalemlere uygulanacağı, küçük değişimleri dışarıda bırakan bir eşik olup olmayacağı ve gecikmeli işlerde hangi ayın endeksinin kullanılacağı.
Kullanılabilecek resmî endeksler için Yİ-ÜFE ve fiyat farkı endeksleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Aynı ihtiyaca cevap verirler. Fiyat farkı, Türkiye'de kamu yapım işlerinde mevzuatla düzenlenen hesabın adıdır; eskalasyon ise daha çok özel ve uluslararası sözleşmelerdeki fiyat güncelleme maddesi için kullanılır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için güncel mevzuatı ve sözleşmenizi esas alın, gerekirse uzmana danışın.